{"id":93,"date":"2026-04-04T17:08:28","date_gmt":"2026-04-04T17:08:28","guid":{"rendered":"https:\/\/idembe.net\/idembenews\/?p=93"},"modified":"2026-04-04T17:10:31","modified_gmt":"2026-04-04T17:10:31","slug":"uko-abatarasezeranye-byemewe-namategeko-bagabana-umutungo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/idembe.net\/idembenews\/uko-abatarasezeranye-byemewe-namategeko-bagabana-umutungo\/","title":{"rendered":"Uko abatarasezeranye byemewe n\u2019amategeko bagabana umutungo"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Mu Rwanda no mu bindi bihugu byinshi ku isi, hari abantu benshi babana nk\u2019umugabo n\u2019umugore ariko <strong>batasezeranye imbere y\u2019amategeko<\/strong>. Hari ababiterwa n\u2019impamvu zitandukanye zirimo gutinya inshingano zo gushyingirwa, ibibazo by\u2019imiryango cyangwa kuba bateganya kuzabikora nyuma.<\/p>\n<p>Icyakora iyo abo bantu bageze igihe bagatandukana cyangwa umwe agapfa, ikibazo gihita kivuka ni iki: <strong>ese umutungo bashakanye bawugabana bate kandi batari barasezeranye?<\/strong><\/p>\n<p>Ibi ni ibibazo byagiye bivugisha abantu benshi mu Rwanda. Gusa amategeko mashya y\u2019u Rwanda agaragaza neza uko ibintu bikorwa mu rwego rwo kurinda uburenganzira bw\u2019abantu bose.<\/p>\n<p><em><strong>Itegeko rigenga abantu n\u2019umuryango rivuga iki?<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Mu mwaka wa 2024 u Rwanda rwashyizeho <strong>Itegeko n\u00ba 71\/2024 ryo ku wa 26 Kamena 2024 rigenga abantu n\u2019umuryango<\/strong>, ryatangajwe mu Igazeti ya Leta idasanzwe yo ku wa 30 Nyakanga 2024.<\/p>\n<p>Iri tegeko rigena uburyo ibintu byinshi bigendana n\u2019ubuzima bw\u2019abantu bikorwa, harimo:<\/p>\n<ul>\n<li>ishyingirwa,<\/li>\n<li>ubutane,<\/li>\n<li>imicungire y\u2019umutungo,<\/li>\n<li>impano,<\/li>\n<li>ndetse n\u2019izungura.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Itegeko rivuga ko rigamije <strong>kugenga abantu n\u2019umuryango ndetse n\u2019imicungire y\u2019umutungo<\/strong> mu rwego rwo kurinda uburenganzira bw\u2019abaturage.<\/p>\n<p><strong>Ababana batasezeranye amategeko ababona ate?<\/strong><\/p>\n<p>Mu mategeko y\u2019u Rwanda, abantu babana <strong>batasezeranye imbere y\u2019amategeko<\/strong> ntibafatwa nk\u2019abashyingiranywe. Ibi bivuze ko uburenganzira n\u2019inshingano bahabwa n\u2019amategeko bitandukanye n\u2019iby\u2019abashakanye.<\/p>\n<p>Urugero:<\/p>\n<ul>\n<li>nta vangamutungo rihita ribaho,<\/li>\n<li>nta burenganzira bwihariye ku mutungo bw\u2019umugore cyangwa umugabo,<\/li>\n<li>kandi nta mategeko yihariye abareba nk\u2019abashakanye.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Ariko nubwo bimeze gutyo, amategeko yemera ko abantu bashobora <strong>kugira umutungo bafatanyije gushaka<\/strong>, bityo igihe batandukanye hakabaho uburyo bwo kuwugabana hashingiwe ku ruhare rwa buri wese.<\/p>\n<p>Iyo abantu babanye batasezeranye bagize umutungo bafatanyije gushaka, amategeko ashingira ku ihame ry\u2019uko:<\/p>\n<p><strong>umuntu ahabwa igihwanye n\u2019uruhare yagize mu gushaka uwo mutungo.<\/strong><\/p>\n<p>Ibi bivuze ko urukiko rushobora gusuzuma:<\/p>\n<ul>\n<li>amafaranga buri wese yashyize mu mutungo<\/li>\n<li>uruhare yagize mu kuwubungabunga<\/li>\n<li>niba umwe yaratanze ubutaka cyangwa inzu<\/li>\n<li>niba umwe yaratanze amafaranga<\/li>\n<\/ul>\n<p>Nyuma y\u2019ibyo, urukiko rukagena igipimo cyo kugabana umutungo.<\/p>\n<p><strong>Urugero rwa mbere: Inzu yubatswe n\u2019abo bantu babanaga batarasezeranye <\/strong><\/p>\n<p>Tekereza abantu babiri babanye imyaka 8 batasezeranye.<\/p>\n<ul>\n<li>Umugabo yatanze ubutaka<\/li>\n<li>Umugore atanga amafaranga yo kubaka inzu<\/li>\n<\/ul>\n<p>Iyo batandukanye, ntibishoboka ko umwe afata byose. Urukiko rushobora kuvuga ko ubutaka ari ubw\u2019umugabo ariko inzu yubatsweho igabanywa hashingiwe ku ruhare rw\u2019abayubatse.<\/p>\n<p>Urukiko rushobora no gutegeka ko inzu igurishwa amafaranga akagabanywa.<\/p>\n<p><strong>Urugero rwa kabiri: Ubucuruzi bwatangijwe n\u2019ababantu babiri<\/strong><\/p>\n<p>Hari igihe abantu babana bagatangiza <strong>ubucuruzi bafatanyije<\/strong>.<\/p>\n<p>Urugero: Umugore ashobora gutanga amafaranga ibihumbi 500 yo gutangiza ubucuruzi, umugabo agatanga ibikoresho cyangwa akaba ariwe ucuruza .<\/p>\n<p>Iyo batandukanye, urukiko rushobora kureba amafaranga yatanzwe, uruhare mu gukora ubucuruzi ,inyungu bwazanye\u00a0 ,Hanyuma umutungo ugabanywa hashingiwe ku ruhare rwa buri wese.<\/p>\n<p><strong>Urugero rwa gatatu: Imodoka yaguzwe mu gihe babanaga<\/strong><\/p>\n<p>Hari n\u2019igihe imodoka igurwa mu gihe abantu babana batarshakanye .<\/p>\n<p>Urugero: imodoka ishobora kuba yanditse ku mugabo ariko amafaranga yakoreshejwe yaratanzwe numugore.<\/p>\n<p>Iyo habaye ikibazo, urukiko rushobora gusuzuma ibimenyetso:<\/p>\n<ul>\n<li>inyemezabwishyu<\/li>\n<li>abatangabuhamya<\/li>\n<li>cyangwa ibindi byerekana uruhare rw\u2019umuntu.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Iyo byemejwe ko bombi bayishoyemo amafaranga, igabanywa hakurikijwe ibyo buri wese yatanze.<\/p>\n<p>Abahanga mu mategeko bavuga ko abantu babana batarasezeranye bakunze guhura n\u2019ibibazo bikomeye igihe batandukanye.<\/p>\n<p>Muri byo harimo:<\/p>\n<ol>\n<li>Kubura ibimenyetso byerekana uruhare rw\u2019umuntu mu mutungo<\/li>\n<li>Kuba umutungo wanditse ku muntu umwe gusa<\/li>\n<li>Kutumvikana ku buryo umutungo waguzwe<\/li>\n<\/ol>\n<p>Ibi bishobora gutuma urubanza rufata igihe kirekire mu nkiko.<\/p>\n<p><strong><em>Inama ku bantu babana batasezeranye<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Abasesenguzi mu by\u2019amategeko bagira abantu babana batasezeranye inama zikurikira:<\/p>\n<ul>\n<li>kugirana amasezerano agaragaza uruhare rwa buri wese<\/li>\n<li>kubika inyemezabwishyu zerekana amafaranga yatanzwe<\/li>\n<li>kwandikisha umutungo ku mazina y\u2019abantu bombi<\/li>\n<\/ul>\n<p>Ibi bituma igihe habaye ikibazo ubutabera buboneka byoroshye.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong>Nubwo amategeko ashobora gukemura amakimbirane y\u2019abantu babanaga batasezeranye, abahanga mu mategeko bavuga ko <strong>gusezerana imbere y\u2019amategeko ari byo byiza kurushaho<\/strong>.<\/p>\n<p>Impamvu ni uko:<\/p>\n<ul>\n<li>bituma umutungo ucungwa neza<\/li>\n<li>bigatanga uburenganzira busesuye ku mpande zombi<\/li>\n<li>kandi bikarinda amakimbirane menshi.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Mu Rwanda no mu bindi bihugu byinshi ku isi, hari abantu benshi babana nk\u2019umugabo n\u2019umugore ariko batasezeranye imbere y\u2019amategeko. Hari ababiterwa n\u2019impamvu zitandukanye zirimo gutinya inshingano zo gushyingirwa, ibibazo by\u2019imiryango cyangwa kuba bateganya kuzabikora nyuma. Icyakora iyo abo bantu bageze igihe bagatandukana cyangwa umwe agapfa, ikibazo gihita kivuka ni iki: ese umutungo bashakanye bawugabana&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":95,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":0,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-93","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lifestyle"],"aioseo_notices":[],"views":2,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/idembe.net\/idembenews\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/idembe.net\/idembenews\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/idembe.net\/idembenews\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idembe.net\/idembenews\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idembe.net\/idembenews\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=93"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/idembe.net\/idembenews\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":94,"href":"https:\/\/idembe.net\/idembenews\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93\/revisions\/94"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idembe.net\/idembenews\/wp-json\/wp\/v2\/media\/95"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/idembe.net\/idembenews\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=93"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/idembe.net\/idembenews\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=93"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/idembe.net\/idembenews\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=93"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}