Mu karere ka Nyanza, mu Murenge wa Busasamana, haravugwa inkuru ikomeje guteza impaka n’impungenge mu baturage, nyuma y’uko uwari umuyobozi w’ishuri wungirije ushinzwe amasomo (DOS) arikuvugwaho kubura mu buryo budasobanutse. Ibi bibaye mu gihe uyu mugabo yari akurikiranyweho ibyaha bifitanye isano no kunyereza amafaranga y’abaturage.
Amakuru aturuka mu baturage no mu nzego z’ibanze agaragaza ko uyu mugabo, witwa Clement, yashinjwaga kwambura abaturage amafaranga arenga miliyoni 10 z’amafaranga y’u Rwanda. Icyakora, ikibazo nticyagarukiye kuri we wenyine, kuko n’umugore we na we yashinjwaga uruhare rukomeye mu kwambura abaturage amafaranga menshi cyane, agera kuri miliyoni 140 Frw.
Nyuma y’uko bamwe mu baturage batangaje ko bambuwe amafaranga yabo, bahisemo gutanga ikirego mu nzego z’ubutabera. Ibi byatumye hatangira iperereza ryihuse, ariko umugore wa Clement ahita atoroka mbere y’uko afatwa. Kugeza ubu, amakuru ku irengero rye aracyari make.
Ku rundi ruhande, Clement we yafashwe n’inzego z’iperereza umugore we akibura , maze afungirwa kuri sitasiyo ya RIB ya Busasamana. Iperereza ryakozwe ryaje gutuma dosiye ye ishyikirizwa Ubushinjacyaha kugira ngo ikurikiranwe n’amategeko.
Mu gihe cy’iburanisha ry’ibanze, Clement hamwe n’umunyamategeko we bemeye ibyaha yashinjwaga. Gusa basabye ko hakorwa ubuhuza hagati ye n’abamurega, hagamijwe gushaka uburyo bwo gusubiza amafaranga y’abaturage atiriwe akatirwa igifungo.
Ubuhuza (mediation) ni uburyo bwemewe n’amategeko y’u Rwanda, aho impande zirebwa n’ikibazo zishobora kumvikana ku buryo bwo gukemura amakimbirane hadakoreshejwe inzira z’inkiko zisanzwe. Abasesenguzi bavuga ko ubu buryo bushobora gufasha mu kugabanya ubukana bw’imanza, ariko nanone bukaba butagomba gukoreshwa mu buryo buhishira ibyaha bikomeye.
Nyuma yo gusuzuma dosiye, Ubushinjacyaha bwafashe icyemezo cyo gufungura by’agateganyo Clement. Yategetswe kujya yitaba ubushinjacyaha buri kwezi, ndetse anabuzwa kurenga imbibi z’akarere ka Nyanza mu rwego rwo gukomeza gukurikiranwa.
Iki cyemezo cyateje impaka mu baturage, bamwe bavuga ko byari bikwiye ko akomeza gufungwa bitewe n’uburemere bw’icyaha, mu gihe abandi babona ko guhabwa amahirwe yo kwishyura ibyo yangije bishobora kuba igisubizo kirambye.
Clement amaze gufungurwa, yahise afata icyemezo cyo kwegura ku mirimo ye mu ishuri yakoreragamo. Ubuyobozi bw’ishuri bwemeje ko yatanze ubwegure ku mpamvu ze bwite, nubwo benshi bakeka ko byatewe n’ibibazo yari arimo.
Byongeye kandi, yemeye ko hari imitungo imwe n’imwe y’umugore we yagurishijwe mu cyamunara kugira ngo haboneke amafaranga yo kwishyura abamurega. Ibi bigaragaza ko hari intambwe zari zatangiye guterwa mu gukemura ikibazo, nubwo bitari byararangira.
Nubwo yari yahawe amabwiriza yo kutarenga akarere ka Nyanza, amakuru mashya aturuka ku bantu batandukanye aravuga ko Clement yaba yaratorotse igihugu akajya hanze y’u Rwanda. Nta makuru yemejwe n’inzego z’ubutabera aratangazwa ku mugaragaro, ariko ibi bikomeje guteza urujijo n’impungenge ku baturage bifuza ko ubutabera bukurikizwa.
Abasesenguzi mu by’amategeko bavuga ko mu gihe byemezwa ko yarenze ku mabwiriza yari yahawe, ashobora gufatwa nk’uwahunze ubutabera, bityo hagafatwa ingamba zirimo no gukorana n’ibihugu byo hanze mu kumushakisha.
Ku rundi ruhande, inzego z’uburezi n’iz’ubuyobozi zisabwa gukomeza gukaza ingamba zo kugenzura imyitwarire y’abakozi bazo, cyane cyane abari mu myanya ifite inshingano zikomeye, kugira ngo hirindwe ibibazo bishobora kwangiza icyizere cy’abaturage.
Mu gihe iperereza rikomeje, abaturage bategereje ko ukuri kose kujya ahagaragara, ababigizemo uruhare bakabihanirwa hakurikijwe amategeko, kandi abarenganye bakabona ubutabera.
inshingano ya buri wese, kandi ko uwo ari we wese ugerageje kuyirengaho ashobora kubiryozwa, nubwo byafata igihe.
source :umuseke.com
